HIVImage copyright Thinkstock

Dylai cleifion gael eu hannog i gael prawf HIV pan maen nhw’n cofrestru gyda meddyg teulu yng Nghymru, yn ôl elusen.

Y bwriad, medden nhw, yw taclo nifer yr achosion o ddiagnosis hwyr, a lleihau’r stigma sy’n ymwneud â’r afiechyd.

Cafwyd 168 prawf positif yn 2015 – 18 yn llai nag yn 2014, yn ôl ffigyrau newydd o ddata clinigau afiechydon rhyw.

Dywedodd Sarah Fuhrmann, cyfarwyddwr cenedlaethol Ymddiriedolaeth Terence Higgins Cymru, fod taclo’r broblem yn “heriol”.

‘Normaleiddio’

Ym mis Gorffennaf lansiwyd treial o’r cyffur Pr, sydd yn lleihau’r siawns o ddal yr haint yn sylweddol i’r rheiny sydd yn wynebu’r risg, ond does dim modd ei ddefnyddio i daclo diagnosis hwyr.

“Mae’n rhaid i ni daclo’r stigma,” meddai Ms Fuhrmann.

“Mae HIV yn gyflwr sydd heb symptomau. Os nad ydych chi’n teimlo’n wael, pam fyddech chi’n mynd i gael prawf?

Image caption Dywedodd Sarah Fuhrmann fod ardaloedd yn Lloegr wedi treialu’r cynllun yn llwyddiannus

“Mewn rhai llefydd yn y DU mae pawb sydd yn cofrestru gyda meddyg teulu yn gorfod cael prawf HIV ac mae wedi cael effaith mawr mewn llefydd fel Hackney.

“Gorau oll os allwn ni normaleiddio profion. Dyna yw’r broblem ar hyn o bryd. Rydyn ni’n ceisio taclo’r myth fod iechyd rhyw yn rhywbeth ‘budr’.

“Dyw diagnosis hwyr wir ddim yn rhywbeth ddylen ni fod yn ei weld yn y wlad hon yn yr 21ain Ganrif.”

Ychwanegodd na fyddai’n costio llawer o arian i gynghorau gefnogi’r cynllun, ac y byddai hefyd yn rhoi mwy o hyder i feddygon teulu wrth drafod iechyd rhyw.

‘Methu cyfleoedd’

Yn ôl Dr Olwen Williams, meddyg cenhedlol-droethol ymgynghorol yn Ysbyty Maelor Wrecsam, mae angen sicrhau fod pobl yn dechrau cael eu trin yn gynt.

“Rydyn ni’n cael rhai cleifion sydd wir ddim yn gwybod sut maen nhw wedi cael yr afiechyd,” meddai.

Dywedodd Iechyd Cyhoeddus Cymru, a gyhoeddodd y ffigyrau diweddaraf, fod pob person sydd yn cael diagnosis hwyr yn “gyfle wedi’i fethu” a bod hynny’n cynyddu’r risg i eraill ddal yr haint.

“Rydyn ni’n parhau i gynghori pobl i ddefnyddio condom er mwyn atal pasio afiechydon rhyw a HIV,” meddai Dr Daniel Thomas, epidemiolegydd yng Nghanolfan Wyliadwraeth Clefydau Heintus ICC.

“Dylai unrhyw un allai fod wedi wynebu risg gael eu profi cyn gynted â phosib.”

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here